VII pielgrzymka Jana Pawła II do Polski

Kontekst międzynarodowy

Lata 1998-1999 były szczytowym czasem tzw. boomu internetowego – rozprzestrzeniania się nowych technologii, wpływających także na życie codzienne – np. e-maili.

Nadal jednym z najpoważniejszych zagadnień na świecie stał się fundamentalizm islamski oraz związany z nim terroryzm. W 1998 władzę w Pakistanie przejęli islamscy fundamentaliści, którzy wprowadzili w tym kraju prawo koraniczne. W rok później zostali obaleni w wyniku wojskowego zamachu stanu. Jednak Pakistan i Indie rozpoczęły równocześnie próby z bronią jądrową. Terroryści islamscy zaatakowali ambasady amerykańskie w Kenii i Tanzanii.

USA zostały wstrząśnięte próbą impeachmentu (procedury odwołania z zajmowanego stanowiska) prezydenta Clintona. Był to drugi taki wypadek w historii Stanów Zjednoczonych, a bezpośrednim powodem tych działań był fakt złożenia przez głowę państwa fałszywych zeznań w sprawie obyczajowej – dotyczącej romansu prezydenta ze stażystką.

W Rosji ze swej funkcji zrezygnował Borys Jelcyn, który władzę przekazał Władimirowi Putinowi – byłemu oficerowi KGB, który u steru władzy utrzymuje się do dziś.

W Europie wprawdzie udało się zawrzeć porozumienie pokojowe w trwającym niemal 30 lat konflikcie irlandzkim, ale jednocześnie wybuchły nowe walki etniczne w Kosowie, gdzie Albańczycy starali się oderwać od Serbii. Bezprecedensową decyzję w obronie Albańczyków podjęło NATO – bombardując Serbię. W 1998 w Niemczech, po latach dominacji chadecji władzę przejęli socjaldemokraci z kanclerzem Schroederem na czele. Poprzedni kanclerz-Kohl odszedł w atmosferze skandalu korupcyjnego. W 1998 roku został aresztowany w Londynie były prezydent Chile gen. Augusto Pinochet, oskarżany przez europejską lewicę o wprowadzenie brutalnej dyktatury. Ostatecznie władze brytyjskie przekazały go do Chile.

W Chinach władze rozprawiły się z działającą poza ich kontrolą sektą Falun Gon. W Indonezji zrezygnował z władzy prezydent Suharto, zaś katolicki Timor Wschodni ogłosił niepodległość.

 Kontekst polski:

Dopiero w styczniu 1998 umożliwiona została przez sejm ratyfikacja konkordatu. Wprowadził on np. cywilne skutki małżeństw kościelnych.

Rząd Buzka przystąpił do wdrażania kilku reform (samorządowej, służby zdrowia, emerytalnej i oświaty), czemu towarzyszyły ostre targi polityczne. Ostatecznie ustalono wprowadzenie nowych szczebli samorządowych – powiatu i województwa – zaś liczbę nowych województw ustalono na 16. Pierwsze wybory samorządowe wygrała AWS.

Przyjęta została ustawa o powołaniu Instytutu Pamięci Narodowej. Powołano też Rzecznika Interesu Publicznego mającego zabierać głos w sprawach lustracji. Przyjęta przez poprzedni jeszcze sejm ustawa lustracyjna została przez Trybunał Konstytucyjny uznana za zgodną z konstytucją. O współpracę z SB został na forum parlamentu oskarżony Jerzy Buzek (zarzuty nie uzyskały potwierdzenia). Polską wstrząsały protesty społeczne oraz nieprawidłowości w administracji (sprawa ministra Jacka Dębskiego, sprawa komputeryzacji ZUS etc.).

Od marca 1998 toczyły się formalne negocjacje o wstąpienie Polski do Unii Europejskiej. W marcu 1999 zostaliśmy ostatecznie przyjęci do NATO.

Latem 1998 rozpoczęła się tzw. sprawa krzyży na żwirowisku obozu koncentracyjnego Auschwitz. Środowiska żydowskie forsowały usunięcie tzw. papieskiego krzyża, tj. pamiątki po pobycie w tym miejscu Jana Pawła II.

Kontekst kościelny:

Trwały przygotowania do Wielkiego Jubileuszu. Jeszcze pod sam koniec 1997 zainaugurowano drugi rok tych przygotowań poświęcony Duchowi Świętemu, a w 1998 trzeci – poświęcony Bogu Ojcu. Przy okazji została wydana bulla Incarnationis misterium.

Jeszcze w 1998 roku papież wykonał kilka znaczących gestów w dialogu międzyreligijnym – m.in. z judaizmem. W Watykanie odbyło się sympozjum nt. „korzeni antyjudaizmu”. Zawarto także porozumienie z Izraelem nt. nadania osobowości prawnej Kościołowi katolickiemu w tym kraju. Wydany został także specjalny list Komisji ds. Stosunków Religijnych nt. zagłady Żydów. Utworzono komitet ds. dialogu z islamem.

W latach 1997 odbyły się specjalne Zgromadzenia Synodu Biskupów poświęcone kolejno Ameryce, Azji, Oceanii i Europie. W 1998 miał miejsce kolejny konsystorz.

Przeprowadzono kilka znaczących beatyfikacji. Kontynuowano wynoszenie na ołtarze ofiar reżimów komunistycznych, a także nazistowskich. Wśród tych ostatnich wyróżniała się Edyta Stein – nawrócona Żydówka, wybitny filozof i karmelitanka, kanonizowana w 1998. Innym wybitnym świętym beatyfikowanym wówczas przez Jana Pawła II był Ojciec Pio. Zainaugurowano też proces beatyfikacyjny Matki Teresy z Kalkuty, zaś św. Teresę od Dzieciątka Jezus papież-Polak obdarzył tytułem doktora Kościoła.

W 1998 Jan Paweł II udał się na komunistyczną Kubę, do Nigerii, Austrii i Chorwacji, a w 1999 do USA i Meksyku, Rumunii, Słowenii oraz Indii.

Głośnym echem odbiły się audiencje dla Borysa Jelcyna, Jasira Arafata (dwukrotna w 1999), prezydenta Iranu – Chatamiego, przywódcy Albańczyków z Kosowa – Rugove. Papież odwiedził też prezydenta Włoch na Kwirynale. Zajmował także wielokrotnie stanowisko na rzecz pokoju, m.in. w sprawie konfliktu w Kosowie.

Jan Paweł II wydał też w tych latach kilka istotnych dokumentów. Najważniejszym była zapewne encyklika Fides et ratio poświęcona relacjom pomiędzy rozumem i wiarą, list apostolski Dies domini o świętowaniu niedzieli, motu proprio o naturze konferencji episkopatu, a także specjalne listy do artystów i do osób w podeszłym wieku.

W sferze dialogu ekumenicznego – w Rzymie znalazł się ponownie w 1999 arcybiskup Cantenbury. W tym samym roku papież spotkał się w Rumunii z patriarchą Teoktystem. Zmarł niestety katolikos ormiański Garegin I. W październiku 1999 została podpisana przez kard. Cassidy’ego wspólna deklaracja z kościołem luterańskim o usprawiedliwieniu.

W sferze dyscyplinowania wewnętrznego Kościoła – papież zajął zdecydowane stanowisko na temat tego, że katolicy nie mogą popierać, jak w Niemczech dwuznacznego stanowiska wobec aborcji.